Rozwód małżonków to nie tylko emocjonalnie trudny okres, lecz także moment, w którym byli małżonkowie muszą zmierzyć się z szeregiem skutków finansowych. Wspólne decyzje kredytowe, podejmowane często w okresie stabilnego pożycia, mogą po rozstaniu stać się źródłem konfliktów i komplikacji. Dotyczy to zarówno kredytów gotówkowych, konsolidacyjnych, jak i zobowiązań hipotecznych. Warto więc wiedzieć, jak po rozwodzie uregulować zasady spłaty oraz jakie możliwości przewiduje prawo i praktyka bankowa.
Rozwód małżonków a kredyt gotówkowy — konstrukcja umowy kredytowej
W przypadku kredytu gotówkowego kluczowe znaczenie ma to, w jaki sposób został on zaciągnięty:
- Kredyt zaciągnięty przez jednego małżonka, za zgodą drugiego
Jeżeli kredyt podpisała jedna osoba, a współmałżonek jedynie wyraził wymaganą przepisami zgodę, sytuacja po rozwodzie jest prosta — zobowiązanie pozostaje po stronie kredytobiorcy. Drugi małżonek nie odpowiada za jego spłatę.
- Wspólna umowa kredytowa
Jeśli kredyt został zawarty wspólnie, oboje małżonkowie widnieją w umowie jako kredytobiorcy. W tej sytuacji rozwód nie zwalnia żadnej ze stron z odpowiedzialności. Bank ma prawo dochodzić spłaty od obu osób, niezależnie od wcześniejszych ustaleń małżeńskich czy wyroku rozwodowego.
Nie ma możliwości sądowego „podziału długu”, gdyż podział majątku nie obejmuje zobowiązań. Konieczne jest więc ustalenie między sobą, kto i w jakiej części będzie regulował raty. Nierzadko w tym procesie pomaga mediator lub profesjonalny doradca finansowy.
Warto też pamiętać, że wspólny kredyt, nawet jeśli faktycznie spłaca go tylko jeden były małżonek, ciąży w zdolności kredytowej obu stron, co może ograniczać możliwość zaciągnięcia nowych zobowiązań.
Rozwód małżonków a kredyt konsolidacyjny
Przy kredycie konsolidacyjnym obowiązują analogiczne reguły. Konstrukcja odpowiedzialności zależy od treści umowy:
- jeśli kredyt zaciągnęła jedna osoba — odpowiada sama,
- jeśli była to decyzja wspólna — obie osoby są solidarne w spłacie,
- jeśli jeden z małżonków był poręczycielem — ponosi odpowiedzialność w przypadku niewypłacalności kredytobiorcy.
Dla banku sam fakt rozwodu nie ma większego znaczenia, ponieważ liczy się umowa, a nie stan cywilny stron. Dlatego bardzo ważnym jest zwracanie uwagi na co ma być zaciągnięty kredyt, tak by małżonek będący kredytobiorcą nie został sam ze zobowiązaniem spłaty kredytu.
Rozwód małżonków a kredyt hipoteczny
Kredyty hipoteczne najczęściej podpisywane są na oboje małżonków, co z punktu widzenia banku zwiększa bezpieczeństwo spłaty. Po rozwodzie obowiązki te nie ulegają zmianie — obydwie osoby pozostają w pełni odpowiedzialne za terminowe regulowanie rat.
Największy problem dotyczy sytuacji, w której tylko jeden z byłych małżonków zamieszkuje nieruchomość lub przejmuje ją w wyniku podziału majątku. Dla banku jest to bez znaczenia — interesuje go jedynie spłata. Powoduje to w praktyce konieczność:
- uzgodnienia między sobą zasad rozliczeń,
- zaangażowania mediatora, który wypracuje kompromis między stronami,
- w skrajnych przypadkach — sprzedaży nieruchomości i wcześniejszej spłaty kredytu.
Sprzedaż mieszkania obciążonego hipoteką jest w pełni dopuszczalna. Najczęściej środki ze sprzedaży trafiają bezpośrednio do banku na spłatę zobowiązania, a ewentualna nadwyżka dzielona jest pomiędzy byłych małżonków.
Czy można przepisać kredyt na jednego z małżonków?
Tak, ale wymaga to spełnienia kilku warunków. Proces ten nazywany jest przejęciem długu lub przeniesieniem zobowiązania i może nastąpić wyłącznie za zgodą banku oraz drugiego kredytobiorcy.
Bank przeprowadza wówczas pełną analizę zdolności kredytowej osoby, która ma przejąć kredyt. Jeżeli zdolność ta jest wystarczająca, możliwe jest:
- wykreślenie jednego z kredytobiorców,
- podpisanie aneksu (najczęściej odpłatnego),
- kontynuowanie spłaty przez jedną stronę.
Jeśli jednak dochody jednej osoby okażą się niewystarczające, bank ma prawo odmówić zmiany konstrukcji kredytu.
Rozwód małżonków – jak uniknąć problemów z kredytem?
Najczęściej rekomendowane rozwiązania to:
- sprzedaż nieruchomości i spłata kredytu,
- refinansowanie kredytu na jednego małżonka w innym banku,
- przeniesienie zobowiązania w ramach aneksu,
- wypracowanie porozumienia co do spłat,
- skorzystanie z pomocy mediatora lub doradcy finansowego.
W praktyce najbezpieczniejszym krokiem jest podjęcie rozmów z bankiem jeszcze przed orzeczeniem rozwodu, aby ustalić dostępne opcje i uniknąć przyszłych sporów. Temat kredytów w przypadku rozwodu małżonków nierzadko bywa zawiły, dlatego warto skorzystać z rady specjalisty, który przeanalizuje umowę kredytową i podpowie, jakie należy wykonać kroki.
